Artikelen 2018

"Duitse AVG": hoort WhatsApp met mobiel van de zaak verboden?

Berichtendiensten als WhatsApp hebben toegang tot persoonlijke en mogelijk vertrouwelijke contactgegevens van de gebruiker. Zijn verboden overdreven?

Sinds enkele weken zijn de nieuwe privacy-regels van de Europese Unie van toepassing, ook de “Duitse AVG” (Datenschutz-Grundverordnung, DS-GVO) regelt hoe bedrijven, verenigingen en overheidsinstanties met persoonsgegevens moeten omgaan.

Het Duitse wegennet gaat transporteurs opnieuw meer geld kosten

Het Duitse wegennet gaat transporteurs opnieuw meer geld kosten

De tolheffing voor vrachtwagens in Duitsland geldt sinds 1 juli op alle provinciale wegen (Bundesstraßen). Per 1 januari 2019 worden ook de tarieven aanzienlijk verhoogd

Sinds 1 juli geldt in Duitsland tolplicht voor vrachtauto’s op alle provinciale wegen (Bundesstraßen). Het aantal provinciale wegen waar vrachtwagens tol (LKW-Maut) moeten betalen is hierdoor drastisch gegroeid. Moest tot eind vorige maand op 2.300 kilometer worden betaald, is dit nu uitgebreid naar rond de 40.000 kilometer oftewel het complete provinciale wegennet. De tol, die tevens wordt geheven op de 13.000 kilometer snelweg (Autobahn) in Duitsland, geldt voor vrachtwagens zwaarder dan 7,5 ton.

Een mankement is niet per definitie synoniem aan schade

Een mankement is niet per definitie synoniem aan schade

Schadevergoeding eisen voor het verhelpen van een mankement, maar het herstel dan niet laten uitvoeren – dat gaat voortaan niet meer lukken, aldus de Bundesgerichtshof

Een bouwproject vertoont gebreken, maar de opdrachtgever ziet ervan af ze te laten verhelpen. In zulke gevallen konden opdrachtgevers tot voor kort schadevergoeding ter hoogte van de fictieve reparatiekosten vragen. Echter, door een recentelijke principiële uitspraak heeft de Bundesgerichtshof hier een stokje voor gestoken. Vanaf heden geldt voor aannemingsovereenkomsten die sinds het jaar 2002 zijn afgesloten, de volgende stelling: wie een mankement niet laat verhelpen, loopt ook geen financiële schade ter hoogte van kosten voor daadwerkelijke herstelwerkzaamheden op. Fictieve herstelkosten te vragen is derhalve verboden.

Een keer tijdelijke tewerkstelling, daarna aanspraak op vaste baan

Een keer tijdelijke tewerkstelling, daarna aanspraak op vaste baan

Arbeidsovereenkomsten van bepaalde duur zonder opgave van feitelijke redenen binnen hetzelfde bedrijf zijn volgens het Bundesverfassungsgericht maar één keer toegestaan

Het aantal werknemers met een baan van bepaalde duur is verleden jaar in Duitsland naar een recordhoogte gestegen. 3,15 miljoen mensen hadden in 2017 een tijdelijke arbeidsovereenkomst, rond de helft daarvan tijdelijke arbeidsovereenkomsten zonder opgave van feitelijke redenen. Een record dat de Duitse regering graag had willen voorkomen, gezien in het regeerakkoord tussen CDU/CSU en de SPD gewag gemaakt wordt van plannen, het aantal tijdelijke overeenkomsten zonder opgave van feitelijke redenen zo spoedig mogelijk te beperken. Dit is tot op heden nog niet geschied.

Na "Dieselgate": politiek maakt de weg vrij voor groepsaanklacht

Na

Consumentenbonden kunnen na inwerkingtreding van de wet in een proefproces plaatsvervangend voor betrokken kopers hun vorderingen aan de rechter voorleggen

De rechten van de consument gelding te verschaffen wordt in Duitsland met ingang van 1 november 2018 eenvoudiger. In een supersnelle procedure heeft de Duitse Bondsdag medio juni een wetsontwerp goedgekeurd, met behulp waarvan voortaan een civielrechtelijke groepsaanklacht kan worden opgestart. Achterliggende gedachte bij deze spoed was ongetwijfeld de dreigende verjaring van aanspraken van kopers van diesel-volkswagens eind van het jaar.

De Duitse markt op? Er liggen subsidies in het verschiet

De Duitse markt op? Er liggen subsidies in het verschiet

Ondernemers kunnen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een tegemoetkoming (kennisvoucher) krijgen voor de inhuur van Duitsland-experts

U wilt de positie van uw bedrijf (verder) verbeteren op een buitenlandse markt en u heeft hiervoor ondersteuning op juridisch en fiscaal gebied nodig? Dan kunt u sinds 1 oktober jl. een kennisvoucher internationaal ondernemen aanvragen en krijgt 50% tegemoetkoming in de kosten.

Duitse AVG: de rol van de toezichthouder voor gegevensbescherming

Duitse AVG: de rol van de toezichthouder voor gegevensbescherming

Een bedrijf met meer dan 9 mensen, die zich met de verwerking van gegevens bezighouden, moet de taak van een toezichthouder uitbesteden of een persoon binnenshuis benoemen

Wie of wat is een toezichthouder voor gegevens-bescherming? Deze vraag is acuut sinds verleden maand ook in Duitsland de nieuwe privacy-wetgeving in werking is getreden. In welk geval heeft een bedrijf zo’n toezichthouder nodig? En over welke specifieke vaardigheden moet de persoon in kwestie beschikken? Indien zich in uw bedrijf meer dan 9 medewerkers met de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens bezighouden, heeft u een toezichthouder voor gegevensbescherming nodig.

In het Duitse merkenrecht telt “first come, first served”

In het Duitse merkenrecht telt “first come, first served”

In het Duitse merkenrecht geldt het prioriteitsbeginsel. Dit geldt ook als een ander bedrijf al langer gebruik maakt van een benaming, maar hiervoor geen merk aangemeld heeft

Als in Duitsland twee bedrijven m.b.t. hun producten dezelfde of een lijkende benaming of aanduiding gebruiken, wint in alle regel diegene onderneming het pleit, die als eerste een merk voor deze benaming heeft aangemeld. In het Duitse merkenrecht is namelijk het prioriteitsbeginsel van toepassing. Dit geldt ook dan, indien het andere bedrijf reeds langer gebruik maakt van deze benaming, maar verzuimd heeft, hiervoor een merk te laten registreren.

Duitse Contracten en Algemene Voorwaarden

Duitse Contracten en Algemene Voorwaarden

Hoe komt in een grensoverschrijdende situatie een contract tot stand en wat zijn de juridische valkuilen bij het afsluiten van contracten

Wie grensoverschrijdend actief is, moet bijzondere hindernissen nemen. Dat geldt ook voor de Algemene Voorwaarden. Ondernemers die met Duitsers zaken doen, doen er goed aan niet zomaar de voor hun Nederlandse bedrijven geldende Algemene Voorwaarden in het Duits te vertalen. Want daarmee heb je niet automatisch een rechtsgeldige basis voor contracten.

Kans op subsidie voor ondernemers die de Duitse markt op gaan

Subsidiekansen voor ondernemers die de Duitse markt op gaan

Ondernemers kunnen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een tegemoetkoming (kennisvoucher) krijgen voor de inhuur van Duitsland-experts

U wilt de positie van uw bedrijf (verder) verbeteren op een buitenlandse markt en u heeft hiervoor ondersteuning op juridisch en fiscaal gebied nodig? Dan kunt u sinds 1 oktober jl. een kennisvoucher internationaal ondernemen aanvragen en krijgt 50% tegemoetkoming in de kosten.

De 10 geboden van de nieuwe privacy-wetgeving: de tijd dringt!

De 10 geboden van de nieuwe privacy-wetgeving: de tijd dringt!

Wat er op 25 mei in Duitsland zoal verandert door de nieuwe privacy-wetgeving en op welke gebieden ondernemers met name binnen hun bedrijf actief moeten worden

Een werkgever mag in principe alleen dan persoonsgegevens verwerken en gebruiken, als dit conform de wet is of de persoon in kwestie hiertoe uitdrukkelijk toestemming verleent. Over het algemeen zijn op de werkvloer in Duitsland met ingang van 25 mei hieromtrent de volgende 10 geboden van toepassing: de werkgever

Europees Hof: scheidsgerechten zijn onverenigbaar met EU-recht

Europees Hof: scheidsgerechten zijn onverenigbaar met EU-recht

Arbitrage bij investeringsgeschillen binnen de EU is in strijd met EU-recht inzake bilaterale verdragen, aldus een recente uitspraak van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg

Het arbitragemechanisme als middel om handelsgeschillen tussen EU-landen op te lossen, is volgens het Europees Hof van Justitie niet verenigbaar met EU-recht, aangezien in de Gemeenschappelijke Markt EU-recht van toepassing is. Hierdoor zijn alleen officiële rechterlijke instellingen bevoegd om zulke geschillen in behandeling te nemen.

Foute verjaringstermijn? Kans op opeisbaarheid verbeurd

Foute verjaringstermijn? Kans op opeisbaarheid verbeurd

Anders dan naar Nederlands recht heeft verjaring in Duitsland een looptijd van drie jaar

Een vordering is in Nederland na vijf jaar verjaard. Heel wat credit managers van Nederlandse bedrijven die zaken doen in Duitsland, gaan er bijna automatisch van uit dat deze verjaringstermijn ook in Duitsland van toepassing is. Maar verjaring begint naar Duits recht niet op het tijdstip, waarop de vordering is ontstaan, maar aan het eind van het jaar, waarin de vordering is ontstaan en heeft vanaf dit tijdstip een looptijd van slechts drie jaar.

Gebruiksmodel als gunstig alternatief uitvindingen te beschermen

Gebruiksmodel als gunstig alternatief uitvindingen te beschermen

Veel bedrijven met technische uitvindingen zijn huiverig van een langdurige en prijzige octrooiaanmelding in Duitsland. Maar er bestaat een sneller en goedkoper alternatief

Het Duitse recht biedt bedrijven verschillende mogelijkheden hun intellectueel eigendom tegen inbreuk te beschermen. Als het om technische uitvindingen gaat nemen bedrijven in alle regel allereerst een octrooi in aanmerking. Maar de procedure op weg naar een octrooi neemt veel tijd in beslag en is nogal duur; de gemiddelde duur van een goedkeuringsaanvraag bedraagt twee tot drie jaar.

Persoonlijkheidsanalyses van medewerkers: een linke business

Persoonlijkheidsanalyses van medewerkers: een linke business

Wat gebeurt er met persoonsgegevens in een bedrijf? Door de nieuwe privacy-regels, die met ingang van 25 mei a.s. in werking treden, is automatisch het arbeidsrecht in het geding

Om de persoon achter de werknemer beter te kunnen inschatten voeren werkgevers graag assessments door. Met behulp van grondige analyse van de sterktes en leerpunten hopen zij tot een beter inzicht in de loopbaanambities van hun medewerkers te komen. De vraag is of dit soort analyses geoorloofd is.

Rechter vindt Amazon Dash Button niet transparant genoeg

Rechter vindt Amazon Dash Button niet transparant genoeg

Pal voor het afsluiten van een online bestelling moeten hoedanigheid en koopsom van het product duidelijk zijn. De bestelknop blijft volgens de rechter in dit opzicht in gebreke

Eigenlijk wilde Amazon het de Duitse consument opnieuw een stuk gemakkelijker maken. Online bestellen via laptop of smartphone ‒ dat doen veel Duitsers al sinds jaren bij de populaire webwinkel die werkelijk ieder denkbaar product in een mum van tijd aan huis bezorgt. Maar met één simpele druk op de knop een bestelling plaatsen, dat was vorig jaar een nieuwtje. Eenvoudiger gaat boodschappen doen gewoon niet meer: met de Amazon Dash Button.

Wie moet water bij de wijn doen bij wijziging van techniek-regels?

Wie moet water bij de wijn doen bij wijziging van techniek-regels?

Een opdrachtgever kan ook dan op naleving van de erkende regels van vakkundige techniek insisteren, als deze na het afsluiten van het contract, maar vóór oplevering gewijzigd zijn

Een bouwprestatie geldt dan als zijnde vrij van gebreken, als zij op de datum van oplevering de overeengekomen kwaliteit vertoont en conform de alom erkende regels van de vakkundige techniek is afgerond. Maar waar sta je als opdrachtgever en opdrachtnemer, als deze regels van vakkundige techniek tussentijds ‒ dus na het afsluiten van het contract, maar vóór de datum van oplevering ‒ zijn gewijzigd?

 

Tijdelijke dienstbetrekkingen zonder feitelijke redenen op de helling

Tijdelijke dienstbetrekkingen zonder feitelijke redenen op de helling

De periode voor tijdelijke dienstbetrekkingen zonder opgave van feitelijke redenen wordt naar wens van de regeringspartners van twee jaar naar 18 maanden teruggeschroefd

Een half jaar heeft het gesteggel geduurd, maar sinds medio maart heeft Duitsland een nieuwe regering. Het kabinet Merkel IV belooft in het regeerakkoord van CDU/CSU en SPD weliswaar ook vergaande stappen in richting van een aanpassing van het arbeidsrecht aan de uitdagingen van de digitale arbeidswereld. Maar terwijl de nieuwe regering m.b.t. “arbeid 4.0” de wat vaag aangeduide termen “mogelijkheden”, “toetsen” en “raamvoorwaarden” de komende 3,5 jaar nog leven in moet blazen, zijn de trajecten van andere projecten al duidelijk uitgestippeld.

Liever geen faillissement? Dan is liquidatie wellicht een optie

Liever geen faillissement? Dan is liquidatie wellicht een optie

In het geval van zwaar weer voor een bedrijf pakt wellicht een gecontroleerde liquidatie met schuldenregeling een stuk voordeliger uit dan een faillissementsprocedure

Als de vennoten/directeuren van een GmbH op basis van de economische situatie van het bedrijf van mening zijn, dat een voortzetting van hun activiteiten niet langer houdbaar is, rijst de vraag of zij voor de vennootschap een liquidatieprocedure opstarten dan wel het faillissement aanvragen. Allereerst dient ter voorkoming van de gevolgen van een te late eigen aangifte tot faillietverklaring te worden vastgesteld of de verplichting tot faillissementsaanvraag bestaat of ‒ in het positieve geval ‒ door onderhandelingen met de schuldeisers de schuldenlast en de betalingsonmacht uit de weg geruimd kunnen worden.

Alcohol tijdens het werk - een clandestien verzetje?

Alcohol tijdens het werk - een clandestien verzetje?

Alcohol op de werkvloer is, algemeen arbeidsrechtelijk gesproken, in Duitsland vanzelfsprekend toegestaan. Zolang we niet over uitzonderingen spreken zoals in het geval van beroepschauffeurs, de werkprestatie er niet onder lijdt en er in het bedrijfsreglement niets anders vermeld staat - zolang is alcohol op het werk toegestaan.

Financiële tegemoetkoming bij marktentree in Duitsland

Financiële tegemoetkoming bij marktentree in Duitsland

Ondernemers kunnen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een tegemoetkoming (kennisvoucher) krijgen voor de inhuur van Duitsland-experts

U wilt de positie van uw bedrijf (verder) verbeteren op een buitenlandse markt en u heeft hiervoor ondersteuning op juridisch en fiscaal gebied nodig? Dan kunt u sinds 1 oktober jl. een kennisvoucher internationaal ondernemen aanvragen en krijgt 50% tegemoetkoming in de kosten.

Nieuwe regels inzake de bescherming van de moeder

Nieuwe regels inzake de bescherming van de moeder

In de wet inzake de bescherming van de moeder zijn in Duitsland met ingang van 1 januari 2018 een aantal nieuwe regels in werking getreden

Arbowetgeving, ontslag, verlof en salaris: als vrouwelijke medewerkers in verwachting zijn, moet een werkgever het een en ander in acht nemen. In de wet inzake de bescherming van de moeder zijn in Duitsland met ingang van 1 januari 2018 een aantal nieuwe regels in werking getreden.

Beleggen in Duits vastgoed blijft ook in 2018 een goede keus

Beleggen in Duits vastgoed blijft ook in 2018 een goede keus

Hoewel aanbieders van woonruimte het hier en daar wat overdrijven met de prijzen zien analisten nog geen aanleiding, om van een zeepbel-effect te spreken

Beleggen in Duits woonvastgoed blijft aantrekkelijk. Nadat in 2017 de prijzen continu waren gestegen, gaan vastgoedexperts er van uit, dat deze lijn ook dit jaar wordt doorgetrokken. Het gemiddelde prijsstijgingspercentage van om en nabij de 9% sinds het jaar 2009 getuigt van een ongebrijdelde dynamiek op dit gebied; marktanalisten constateerden in 2016 een stijging van 20 % tegenover het jaar 2014.

Bij vertraagd bouwbegin mag opdrachtgever contract opzeggen

Bij vertraagd bouwbegin mag opdrachtgever contract opzeggen

Als een ondernemer zich heeft verplicht op een vastgelegd tijdstip met een opdracht te beginnen, maar dan niet komt en uitstel aankondigt, kan de opdrachtgever opzeggen

De offerte is aanvaard, de begindatum van de werkzaamheden contractueel geregeld, het bouwcontract getekend. Als niet juist op dit moment vorstverlet eventueel de oorzaak is van onwerkbare dagen, verdient het aanbeveling op het afgesproken tijdstip met het werk te beginnen.

In slaap gevallen tijdens het werk? Over sancties en uitzonderingen

In slaap gevallen tijdens het werk? Over sancties en uitzonderingen

Slapen tijdens het werk is een plichtsverzuim en heeft normaliter arbeidsrechtelijke consequenties: een waarschuwing, ontslag of ontslag op staande voet. Maar het kan ook anders. Zoals de volgende uitspraak door het Sozialgericht Dortmund bewijst.

Let op bij aankoop van vastgoed in een gedwongen verkoop

Let op bij aankoop van vastgoed in een gedwongen verkoop

De aankoop van een perceel in een openbare veiling is weliswaar vaak een gunstige gelegenheid, maar er zijn altijd bepaalde risico’s aan verbonden

Debiteuren die rekeningen niet of steeds te laat betalen zijn vervelend en kosten uw bedrijf onnodig geld. Natuurlijk is dit in het geval van Duitse debiteuren nog eens extra lastig. Wie grensoverschrijdend actief is, moet rekening houden met zulke problemen. Regelmatig krijgen wij hier op kantoor te maken met vorderingen van cliënten tegenover debiteuren.

Betalen zonder extrakosten en met meer veiligheidselementen

Betalen zonder extrakosten en met meer veiligheidselementen

Nieuwe regels in het niet-contante betalingsverkeer bepalen dat banken en aanver-wante betalingsdiensten aan klanten geen vergoeding voor hun diensten meer mogen vragen

Sind medio januari mogen in Duitsland bedrijven niet langer extrakosten in rekening brengen, als klanten hun aankoop of bestelling met een bankpas of credit card betalen. De herziene richtlijn betalingsdiensten komt uit Brussel, is in feite de tenuitvoerlegging van hetgeen het Europese Parlement tevoren had goedgekeurd.

Controleverplichting bij levering. Waar ligt de grens?

Controleverplichting bij levering. Waar ligt de grens?

Een verkoper is niet aansprakelijk voor gebreken die de koper had kunnen zien.

Maar de klant in de Algemene Voorwaarden tot alomvattend onafhankelijk onderzoek te verplichten ziet de Bundesgerichtshof in een recentelijk vonnis als onbillijke benadeling van de koper

Ondernemers controleren in alle regel de hun geleverde spullen bij ontvangst. En het is niet bepaald prettig als achteraf blijkt dat de gekochte zaak niet helemaal of wellicht helemaal niet aan de verwachtingen voldoet.

 

Beperkt belastingplichtig bij verkoop van software naar Duitsland

Beperkt belastingplichtig bij verkoop van software naar Duitsland

Van een beperkte belastingplicht over inkomsten is dan sprake, als aan de koper (en gebruiker) van software en gegevensbanken omvangrijke rechten van gebruik, zoals replicatierechten, bewerkingsrechten, verspreidings- en publicatierechten worden ver-leend

Nederlandse bedrijven die vanuit hun Nederlandse vestiging software en gegevensbanken aan zakenpartners in Duitsland leveren, zijn volgens een actuele richtlijn van het Duitse Ministerie van Financiën in Duitsland beperkt belastingplichtig.

In het profvoetbal zijn langdurige tijdelijke contracten toegestaan

In het profvoetbal zijn langdurige tijdelijke contracten toegestaan

De hoogste Duitse arbeidsrechtinstantie bepaalt dat Duitse profclubs hun royaal be-taalde “werknemers” langdurige en op elkaar volgende contracten van tijdelijke aard mogen geven

Duitse profclubs mogen hun arbeidscontracten met voetballers tijdelijk beperken, ook meermaals en ook voor een tijdsbestek langer dan twee jaar; langdurige en op elkaar volgende overeenkomsten van tijdelijke aard, een heel normale gang van zake in deze branche, zijn vanwege de "karakteristieke eigenschappen van werkprestaties van profvoetballers" als legitiem te beschouwen.

Ondersteuning bij marktentree in Duitsland

Ondersteuning bij adviestraject voor marktentree in Duitsland

Ondernemers kunnen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een tegemoetkoming (kennisvoucher) krijgen voor de inhuur van Duitsland-experts

U wilt de positie van uw bedrijf (verder) verbeteren op een buitenlandse markt en u heeft hiervoor ondersteuning op juridisch en fiscaal gebied nodig? Dan kunt u sinds 1 oktober jl. een kennisvoucher internationaal ondernemen aanvragen en krijgt 50% tegemoetkoming in de kosten.

Een winterband zonder Alpine-symbool voldoet niet meer

Een winterband zonder Alpine-symbool voldoet niet meer

Sinds 1 januari heeft Duitsland de definitie van “geschikte” banden in de wet aangescherpt. Winterbanden met alleen M+S-aanduiding zijn niet meer voldoende

Verreweg de meeste Nederlanders (87 procent) weten niet dat Duitsland met ingang van 1 januari de regels voor het gebruik van winterbanden heeft aangescherpt. Wie niet met de juiste banden over de Duitse wegen rijdt, riskeert een boete van minimaal 60 euro. Daarvoor waarschuwt de BOVAG.

Groeiend protest tegen plannen voor Duitse tolheffing

Groeiend protest tegen plannen voor Duitse tolheffing

Nederland heeft zich aangesloten bij Oostenrijk, dat al aangaf een zaak aan te willen spannen tegen het Duitse voornemen om tol voor personenwagens te gaan invoeren

Het plan van het kabinet om de op handen zijnde Duitse tolheffing bij het Europese hof aan te vechten, heeft volgens fiscaal deskundigen zeker kans van slagen. Nederland heeft zich inmiddels aangesloten bij Oostenrijk, dat eerder al aangaf een zaak aan te willen spannen tegen het Duitse voornemen om tol voor personenwagens te gaan invoeren.

Wees voorbereid op de nieuwe privacywetgeving!

Wees voorbereid op de nieuwe privacywetgeving!

Ondernemers moeten met ingang van 25 mei 2018 aantonen, dat zij zich houden aan de nieuwe regels m.b.t. de privacywetgeving in hun bedrijf

Met ingang van 25 mei 2018 treden in Nederland de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en in Duitsland de Datenschutz-Grundverordnung (DS-GVO) in werking. Dit betekent dat vanaf die datum in de hele Europese Unie dezelfde privacywetgeving geldt.

De werkvloer weerspiegelt het leven

De werkvloer weerspiegelt het leven

Dag in dag uit worden er in Duitse bedrijven beslissingen genomen, waarbij het arbeids-recht in het geding is. Soms gaat het hierbij om onbeduidende zaken, soms ook niet

Heeft een medewerker recht op schadevergoeding, als een superieur haar een tik op haar derrière verkoopt? Mogen werkgevers in hun bedrijf een hoofddoekjesverbod uitvaardigen? Is chatten met vrienden op de werkplek per definitie verboden?

RVO subsidieert adviestraject voor activiteiten in Duitsland

RVO subsidieert adviestraject voor de stap over de grens

Sinds verleden jaar kunnen ondernemers bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een tegemoetkoming (kennisvoucher) krijgen voor de inhuur van Duitsland-experts

U wilt de positie van uw bedrijf (verder) verbeteren op een buitenlandse markt en u heeft hiervoor ondersteuning op juridisch en fiscaal gebied nodig? Dan kunt u sinds 1 oktober jl. een kennisvoucher internationaal ondernemen aanvragen en krijgt 50% tegemoetkoming in de kosten.